मन्त्रिपरिषद् बैठक सम्पन्न, सगरमाथा घोषणापत्र जारी

१९ मंसिर, काठमाडौं । सगरमाथा घोषणापत्र जारी गर्दै इतिहासमै पहिलोपटक सगरमाथा आधारशिविरमा मन्त्रिपरिषद बैठक सम्पन्न भएको छ । १० बुँदे घोषणापत्रमा दक्षिणएसियाली लगायत सबै पक्ष राष्ट्रहरुसँग हिमाली क्षेत्रको संरक्षणका लागि सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता जनाइएको छ ।

पर्वतीय पर्यावरणलाई संरक्षण गर्ने क्रममा संरक्षित क्षेत्रलाई बिस्तार गरी नेपालको हालको २० प्रतिशत संरक्षण क्षेत्रलाई २५ क्षेत्रमा पुर्‍याउने र वन क्षेत्र ४० प्रतिशतलाई सुदृढ गर्ने घोषणा गरेको छ । यसैगरी विकसित राष्ट्रले कूल गार्हस्थ उत्पादनको कम्तीमा एक दशमलब ५ प्रतिशत ‘जलवायु अनुकूलन कोष’मा योगदान गर्ने प्रस्तावमा नेपालले समर्थन जनाएको छ ।

मानव कृयाकलापबाट जलवायु परिवर्तनबाट भयावह स्थिति सृजना हुन नदिन वायुमण्डलमा हरितगृह ग्याँसको मात्रा ३५० पीपीएम भन्दा घटी हुन नहुने र पृथ्युको सतहको औसत तापक्रम १ दशमलब ५ सेन्टि्रग्रेड भन्दा नगर्न हरित गृह ग्याँस उत्सर्जनकर्ता राष्ट्रहरुलाई आग्रह गरेको छ ।

डेनमार्कको कोपनहेगनमा आगामि शनिबारबाट सुरु हुने जलवायु परिवर्तन सम्वन्धी १५ औं शिखर सम्मेलनमा पनि १ दशमलब ५ सेन्टि्रग्रेड तापक्रम सम्बन्धि मुद्दा मुख्य एजेण्डा छ ।

आधारशिविर कालापत्थरमा ५ हजार २ सय ४२ मिटरको उचाइमा करिब आधा घण्टा बैठक बसी स्याङ्गबोचेमा फर्केर पत्रकार सम्मेलन गरिएको थियो । सरकारका प्रवक्ता एवम् सूचना तथा सञ्चारमन्त्री शंकर पोख्रेलले कोपन हेगनमा हुने विश्व जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी सम्मेलनको आधारपत्रलाई बैठकले अन्तिम रुप दिएको जानकारी दिनुभयो ।

यसैगरी डिसेम्बर ११ तारिकमा डेनमार्कको कोपनहेगनमा पर्वतारोहीहरुको सम्मेलनमा नेपालका पर्बतारोहीबाट पेश हुने ‘सेभ हिमालया’ नामको घोषणापत्र पनि बैठकले जारी गरेको छ । सम्मेलनमा सहभागी हुन ३० जना नेपाली पर्वतारोही जानेछन् ।

सुदूरपश्चिमको दार्चुला जिल्लाका २१ गाविस समेटेर संरक्षण क्षेत्र घोषणा गरेको प्रवक्ता पोख्रेलले जानकारी दिनुभयो । बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जलाई नयाँ राष्ट्रिय निकुञ्जको रुपमा घोषणा गर्ने बताइए पनि अन्तिम समयमा आएर स्थगित गरिएको छ । स्थगित गर्नुको कारण भने खुलाइएको छैन ।

बैठकमा सहभागि हुन विहीबारै लुक्ला पुगेका प्रधानमन्त्री माधबकुमार नेपालसहित २४ मन्त्रीहरु आज विहान कालापत्थर पुगेका थिए । विहीबार लुक्लामा बसेका सबै सदस्यहरु आज विहान नेपाली सेनाको एम आई हेलिकोप्टरबाट स्याङ्बोचे हुँदै कालापत्थर पुगेका हुन् । कालापत्थर प्रस्थान गर्नुअघि स्याङ्बोचेमा मन्त्रीपरिषद्का सदस्यहरुको स्वास्थ्य परिक्षण गरिएको थियो ।

पत्रकार सम्मेलनमा प्रधानमन्त्री माधबकुमार नेपालले विश्वसमुदायलाई जलवायु परिवर्तनबारे चेतना जगाउन बैठक महत्वपूर्ण भएको बताउनु भयो । सबैभन्दा बढि कार्बन उत्सर्जन गरिरहेका राष्ट्रहरुले जलवायु परिवर्तनविरुद्धको अभियानमा सबैभन्दा बढी त्याग गर्नुपर्ने बताउनुभयो ।

विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय एनजीओहरुको सहयोगमा आयोजित बैठकको समाचार प्रसारण गर्न देशी, विदेशी गरी ७५ जना भन्दा बढि संचारकर्मीहरुको टोली पनि स्याङ्बोचे पुगेका थिए । मौसम अनुकूल नभएकाले सबै सहभागी शुक्रबार काठमाण्डौ आउन सकेनन् ।

शिक्षकलाई हाजिर हुन दिएनन

– लक्ष्मण के.सि

जाजरकोट लहुं गाविस वडा नं. ६ स्थित इन्द्रधनुस प्राथामिक विद्यालयमा जिल्ला शिक्षा कार्यालय जाजरकोटवाट पठाइएका शिक्षक इश्वरी जैसीलाई विद्यालय ब्यवस्थापन समितिले हाजिर हुन दिएको छैन् । इन्द्रधनुस विद्यालयमा कार्यरत शिक्षक दिपेन्द्र मल्लले राजीनामा दिएपछि खाली रहेको दरवन्दीमा विज्ञापन नै नगरी सोझ अवकास प्राप्त शिक्षक जिल्ला शिक्षा कार्यालयले पठाएको भन्दै जैसीलाई विद्यालय ब्यवस्थापन समिति र स्थानय वासिन्दाले हाजिर हुन नदिने निर्णय गरेको विद्यालय ब्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष हरि वहादुर ओलीले जानकारी दिनुभयो ।

जिल्ला शिक्षा कार्यालय जाजरकोटलाई खुल्ला विज्ञापनका लागी अनुमति दिन विद्यालय ब्यवस्थापन समितिले माग गरका छन । यस्तै जाजरकोटको जगतीपुर गाबिसको कुदु भगबती निम्नमाध्यामिक बिद्यालयमा राहात दरबन्दी परेको ६ महिना बितिसक्दा पनि बिद्यालय ब्यबस्थापन समितिले अहिले सम्म शिक्षक नियुयक्ती गरेको छैन ।

यस बर्षको राहात कोटा अङग्रेजी बिषयको शिक्षक नियुक्ती गर्ने भनितापनि अहिलेसम्म बिद्यालय ब्यबस्थापन समितिको राजनितिक खिचातानीले गर्दा अहिलेसम्म शिक्षक नियुक्ती गर्न नसकेको बिद्यालयका एक शिक्षकले बताए । बिद्यालयमा अहिले अङग्रेजी बिषयको शिक्षक नभएपछि अङग्रेजी पढाई नै भएको छैन कक्षा ८ मा अध्ययनरत नबिन केसी भन्छन स्कुलमा बैठक बोलाएको बेला पार्टीका मान्छेहरुले मेरो मान्छे राख्ने भनेर दाबी गर्छन तर अहिले सम्म शिक्षक नराखेपछि पठन पाठनमा समस्या परेको उनले बताए ।

जाजरकोटबाट फर्किएपछि

राजधानी नजिकैको एक गरिव विद्यालय

– कपिल श्रेष्ठ

राजधानी काठमाडौँ देखि नजिकै पर्ने ललितपुरको दलचोकी गाविसमा पर्ने क्याक्लिङ गाउँमा पुग्दा मलाई आफू ललितपुर होइन नेपालको कुनै दुर्गम जिल्ला पुगेँ कि भन्ने अनुभव भयो । सनराइज एजुकेशन फाउण्डेशनले सञ्चालन गर्दै आएको सामुदायिक विद्यालय सहयोग कार्यक्रम अन्तर्गत नयाँ विद्यालय छनौटका लागि सहयोगी साथी कृष्णओम थापासँग म त्यहाँ पुग्दा विद्यालयका साना साना बालबालिकाहरु हामीलाई स्वागत गर्न हातमा फूलको गुच्छासहित लामबद्ध उभिरहेका थिए ।

नजिकै विद्यालय नभएका कारण आफ्ना बालबालिकाहरुले शिक्षा पाउन नसकेपछि स्थानीय अभिभावकहरुको सक्रियतामा २०५३ सालमा यस जनहित प्राथमिक विद्यालयको स्थापना भएको थियो । यो विद्यालय निर्माण गर्नका लागि स्थानीय अभिभावकहरुद्वारा महिनौँ दिनको श्रमदान र चन्दा संकलन गरिएको थियो । त्यसपछि मात्र विद्यालय दर्ता भई सानो टहरा बनाउन सकेको थियो । गाउँलेहरुको सक्रियता देखेपछि सरकारको तर्फबाट दुई जना शिक्षकको दरबन्दीबाट दिएर कक्षा एक देखि पढाइ सुरु भएको यस विद्यालयमा हाल ६५ विद्यार्थीहरु रहेका छन् भने ५ कक्षासम्म अध्ययन हुने गरेको छ ।

विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष धनबहादुर नगरकोटीका अनुसार सम्पूर्ण गाउँलेहरुको सर्वसम्मत प्रस्ताव बमोजिम विद्यालयको नाम जनहित प्राथमिक विद्यालय राखिएको थियो । यो विद्यालय पुग्न गाडीबाट झरेपछि चार घण्टाको पैदल यात्रा गर्नुपर्छ । यस विद्यालयले हालसम्म गैरसरकारी संस्थाहरुबाट कुनै सहयोग पाउन नसकेको बताउँदै विद्यालयका प्रधानअध्यापक शिवप्रसाद घिमिरे भन्छन्– “उकालो ओरालो अनि भिरालो बाटो भएकाले होला ।” जिल्लाको दलचोकी गाविससम्म धेरै गैरसरकारी संस्थाहरुले कार्यक्रम सञ्चालन गरिहेका छन् । तर यस ठाउँमा अहिलेसम्म कुनै पनि गैरसरकारी संस्थाहरुले निरिक्षणमासम्म आएको छैन । गैरसरकारी संस्थाका प्रतिनिधिहरुसँग हाम्रो विद्यालयतिर किन नआएको भनेर प्रश्न गर्दा “धेरै टाडा भएकाले आफूहरु आउन नसक्ने” बताउने गरेको तितो अनुभव सुनाउँछन् स्थानीय महिला समूहकी अध्यक्ष टीका माया नगरकोटी ।

सनराइज एजुकेशन फाउण्डेशनले ललितपुर जिल्लाका केही विद्यालयहरुमा विगत तीन वर्षदेखि सहयोग कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आइरहेको छ । यसै सिलसिलामा क्याक्लिङ गाउँका स्थानीय समुदाय र कार्यक्रम सञ्चालित विद्यालयका प्रधानअध्यापक विष्णु सरको अनुरोध बमोजिम फाउण्डेशनका तर्फबाट हामी उक्त विद्यालय पुगेका थियौँ ।

हामी विद्यालय पुग्दा साना साना नानीहरु मात्र होइन स्थानीय अभिभावकहरु पनि उत्साह पूर्वक विद्यालय परिसरमा उपस्थित भएका थिए । विद्यालय वरिपरिको वातावरण हेर्दा भिरालो ठाउँ, साँघुरो कोठा र बाटोहरु पनि अप्ठेरो भएका कारण कुनै पनि बेला दुर्घटना नहोला भन्न सकिन्न । पुरानो भवन अनि भत्किएका भित्ताहरु हेर्दा खतराको महशुस गर्न जो कोही बाध्य हुनु पर्ने देखिन्छ ।

अभिभावकहरुका अनुसार यो विद्यालय देखि अरु विद्यालय पुग्न लगभग तीन घण्टाको बाटो हिँडेर जानु पर्छ । त्यसैगरी यस विद्यालयमा पढाउन आउने शिक्षकहरु पनि लगभग चार घण्टाको बाटो हिँडेर यहाँ पढाउन आउने गरेको बताउँछन् ।

यस गाउँका बासिन्दाहरु प्रायः सबै आ–आफ्नै खेती किसानीमा व्यस्त रहने र गाउँमा शिक्षित मानिसहरुको कमी भएका कारणले होला विद्यालयको अवस्था पनि दिनदिनै बिग्रँदै गएको देखिन्छ । विद्यालयको भवन पुरानो भइसके पनि मर्मत सम्भार तथा पुनःर्निर्माणका लागि सबै तहमा कुरा राख्दा पनि अहिलेसम्म आश्वासन मात्र पाएको विद्यालयका प्रधानअध्यापक शिवप्रसाद घिमिरे बताउँछन् । भवन निर्माण तथा सुरक्षित विद्यालय बनाउन पायो भने यस गाउँका बालबालिकाले पनि गुणस्तरीय शिक्षा पाउने थिए भन्छन् विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष धनबहादुर नगरकोटी ।

विद्यालयका साना साना नानीहरु र आर्थिक रुपमा विपन्न भए पनि मनले धनी त्यहाँका अभिभावकहरुले हामीलाई गरेको आत्मीय स्वागत र विदाईमा हल्लाइरहेका हातहरु मैले अझै बिर्सेको छैन । अप्ठेरो र साँघुरो बाटो, धुलोमैलो भएर पुग्नुपर्ने भए पनि साना साना बालबालिकाहरुको स्नेही स्वागत सम्झदा मलाई फेरि छिटोभन्दा छिटो सहयोग कार्यक्रम सहित त्यहाँ पुग्न पाए हुन्थ्यो भन्ने लागिरहेको छ ।

– क्याक्लिङ, दलचोकी

Feedback: kapilnp2001@yahoo.com