राजधानी काठमाडौँ देखि नजिकै पर्ने ललितपुरको दलचोकी गाविसमा पर्ने क्याक्लिङ गाउँमा पुग्दा मलाई आफू ललितपुर होइन नेपालको कुनै दुर्गम जिल्ला पुगेँ कि भन्ने अनुभव भयो । सनराइज एजुकेशन फाउण्डेशनले सञ्चालन गर्दै आएको सामुदायिक विद्यालय सहयोग कार्यक्रम अन्तर्गत नयाँ विद्यालय छनौटका लागि सहयोगी साथी कृष्णओम थापासँग म त्यहाँ पुग्दा विद्यालयका साना साना बालबालिकाहरु हामीलाई स्वागत गर्न हातमा फूलको गुच्छासहित लामबद्ध उभिरहेका थिए ।
नजिकै विद्यालय नभएका कारण आफ्ना बालबालिकाहरुले शिक्षा पाउन नसकेपछि स्थानीय अभिभावकहरुको सक्रियतामा २०५३ सालमा यस जनहित प्राथमिक विद्यालयको स्थापना भएको थियो । यो विद्यालय निर्माण गर्नका लागि स्थानीय अभिभावकहरुद्वारा महिनौँ दिनको श्रमदान र चन्दा संकलन गरिएको थियो । त्यसपछि मात्र विद्यालय दर्ता भई सानो टहरा बनाउन सकेको थियो । गाउँलेहरुको सक्रियता देखेपछि सरकारको तर्फबाट दुई जना शिक्षकको दरबन्दीबाट दिएर कक्षा एक देखि पढाइ सुरु भएको यस विद्यालयमा हाल ६५ विद्यार्थीहरु रहेका छन् भने ५ कक्षासम्म अध्ययन हुने गरेको छ ।
विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष धनबहादुर नगरकोटीका अनुसार सम्पूर्ण गाउँलेहरुको सर्वसम्मत प्रस्ताव बमोजिम विद्यालयको नाम जनहित प्राथमिक विद्यालय राखिएको थियो । यो विद्यालय पुग्न गाडीबाट झरेपछि चार घण्टाको पैदल यात्रा गर्नुपर्छ । यस विद्यालयले हालसम्म गैरसरकारी संस्थाहरुबाट कुनै सहयोग पाउन नसकेको बताउँदै विद्यालयका प्रधानअध्यापक शिवप्रसाद घिमिरे भन्छन्– “उकालो ओरालो अनि भिरालो बाटो भएकाले होला ।” जिल्लाको दलचोकी गाविससम्म धेरै गैरसरकारी संस्थाहरुले कार्यक्रम सञ्चालन गरिहेका छन् । तर यस ठाउँमा अहिलेसम्म कुनै पनि गैरसरकारी संस्थाहरुले निरिक्षणमासम्म आएको छैन । गैरसरकारी संस्थाका प्रतिनिधिहरुसँग हाम्रो विद्यालयतिर किन नआएको भनेर प्रश्न गर्दा “धेरै टाडा भएकाले आफूहरु आउन नसक्ने” बताउने गरेको तितो अनुभव सुनाउँछन् स्थानीय महिला समूहकी अध्यक्ष टीका माया नगरकोटी ।
सनराइज एजुकेशन फाउण्डेशनले ललितपुर जिल्लाका केही विद्यालयहरुमा विगत तीन वर्षदेखि सहयोग कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आइरहेको छ । यसै सिलसिलामा क्याक्लिङ गाउँका स्थानीय समुदाय र कार्यक्रम सञ्चालित विद्यालयका प्रधानअध्यापक विष्णु सरको अनुरोध बमोजिम फाउण्डेशनका तर्फबाट हामी उक्त विद्यालय पुगेका थियौँ ।
हामी विद्यालय पुग्दा साना साना नानीहरु मात्र होइन स्थानीय अभिभावकहरु पनि उत्साह पूर्वक विद्यालय परिसरमा उपस्थित भएका थिए । विद्यालय वरिपरिको वातावरण हेर्दा भिरालो ठाउँ, साँघुरो कोठा र बाटोहरु पनि अप्ठेरो भएका कारण कुनै पनि बेला दुर्घटना नहोला भन्न सकिन्न । पुरानो भवन अनि भत्किएका भित्ताहरु हेर्दा खतराको महशुस गर्न जो कोही बाध्य हुनु पर्ने देखिन्छ ।
अभिभावकहरुका अनुसार यो विद्यालय देखि अरु विद्यालय पुग्न लगभग तीन घण्टाको बाटो हिँडेर जानु पर्छ । त्यसैगरी यस विद्यालयमा पढाउन आउने शिक्षकहरु पनि लगभग चार घण्टाको बाटो हिँडेर यहाँ पढाउन आउने गरेको बताउँछन् ।
यस गाउँका बासिन्दाहरु प्रायः सबै आ–आफ्नै खेती किसानीमा व्यस्त रहने र गाउँमा शिक्षित मानिसहरुको कमी भएका कारणले होला विद्यालयको अवस्था पनि दिनदिनै बिग्रँदै गएको देखिन्छ । विद्यालयको भवन पुरानो भइसके पनि मर्मत सम्भार तथा पुनःर्निर्माणका लागि सबै तहमा कुरा राख्दा पनि अहिलेसम्म आश्वासन मात्र पाएको विद्यालयका प्रधानअध्यापक शिवप्रसाद घिमिरे बताउँछन् । भवन निर्माण तथा सुरक्षित विद्यालय बनाउन पायो भने यस गाउँका बालबालिकाले पनि गुणस्तरीय शिक्षा पाउने थिए भन्छन् विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष धनबहादुर नगरकोटी ।
विद्यालयका साना साना नानीहरु र आर्थिक रुपमा विपन्न भए पनि मनले धनी त्यहाँका अभिभावकहरुले हामीलाई गरेको आत्मीय स्वागत र विदाईमा हल्लाइरहेका हातहरु मैले अझै बिर्सेको छैन । अप्ठेरो र साँघुरो बाटो, धुलोमैलो भएर पुग्नुपर्ने भए पनि साना साना बालबालिकाहरुको स्नेही स्वागत सम्झदा मलाई फेरि छिटोभन्दा छिटो सहयोग कार्यक्रम सहित त्यहाँ पुग्न पाए हुन्थ्यो भन्ने लागिरहेको छ ।
नजिकै विद्यालय नभएका कारण आफ्ना बालबालिकाहरुले शिक्षा पाउन नसकेपछि स्थानीय अभिभावकहरुको सक्रियतामा २०५३ सालमा यस जनहित प्राथमिक विद्यालयको स्थापना भएको थियो । यो विद्यालय निर्माण गर्नका लागि स्थानीय अभिभावकहरुद्वारा महिनौँ दिनको श्रमदान र चन्दा संकलन गरिएको थियो । त्यसपछि मात्र विद्यालय दर्ता भई सानो टहरा बनाउन सकेको थियो । गाउँलेहरुको सक्रियता देखेपछि सरकारको तर्फबाट दुई जना शिक्षकको दरबन्दीबाट दिएर कक्षा एक देखि पढाइ सुरु भएको यस विद्यालयमा हाल ६५ विद्यार्थीहरु रहेका छन् भने ५ कक्षासम्म अध्ययन हुने गरेको छ ।
विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष धनबहादुर नगरकोटीका अनुसार सम्पूर्ण गाउँलेहरुको सर्वसम्मत प्रस्ताव बमोजिम विद्यालयको नाम जनहित प्राथमिक विद्यालय राखिएको थियो । यो विद्यालय पुग्न गाडीबाट झरेपछि चार घण्टाको पैदल यात्रा गर्नुपर्छ । यस विद्यालयले हालसम्म गैरसरकारी संस्थाहरुबाट कुनै सहयोग पाउन नसकेको बताउँदै विद्यालयका प्रधानअध्यापक शिवप्रसाद घिमिरे भन्छन्– “उकालो ओरालो अनि भिरालो बाटो भएकाले होला ।” जिल्लाको दलचोकी गाविससम्म धेरै गैरसरकारी संस्थाहरुले कार्यक्रम सञ्चालन गरिहेका छन् । तर यस ठाउँमा अहिलेसम्म कुनै पनि गैरसरकारी संस्थाहरुले निरिक्षणमासम्म आएको छैन । गैरसरकारी संस्थाका प्रतिनिधिहरुसँग हाम्रो विद्यालयतिर किन नआएको भनेर प्रश्न गर्दा “धेरै टाडा भएकाले आफूहरु आउन नसक्ने” बताउने गरेको तितो अनुभव सुनाउँछन् स्थानीय महिला समूहकी अध्यक्ष टीका माया नगरकोटी ।
सनराइज एजुकेशन फाउण्डेशनले ललितपुर जिल्लाका केही विद्यालयहरुमा विगत तीन वर्षदेखि सहयोग कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आइरहेको छ । यसै सिलसिलामा क्याक्लिङ गाउँका स्थानीय समुदाय र कार्यक्रम सञ्चालित विद्यालयका प्रधानअध्यापक विष्णु सरको अनुरोध बमोजिम फाउण्डेशनका तर्फबाट हामी उक्त विद्यालय पुगेका थियौँ ।
हामी विद्यालय पुग्दा साना साना नानीहरु मात्र होइन स्थानीय अभिभावकहरु पनि उत्साह पूर्वक विद्यालय परिसरमा उपस्थित भएका थिए । विद्यालय वरिपरिको वातावरण हेर्दा भिरालो ठाउँ, साँघुरो कोठा र बाटोहरु पनि अप्ठेरो भएका कारण कुनै पनि बेला दुर्घटना नहोला भन्न सकिन्न । पुरानो भवन अनि भत्किएका भित्ताहरु हेर्दा खतराको महशुस गर्न जो कोही बाध्य हुनु पर्ने देखिन्छ ।
अभिभावकहरुका अनुसार यो विद्यालय देखि अरु विद्यालय पुग्न लगभग तीन घण्टाको बाटो हिँडेर जानु पर्छ । त्यसैगरी यस विद्यालयमा पढाउन आउने शिक्षकहरु पनि लगभग चार घण्टाको बाटो हिँडेर यहाँ पढाउन आउने गरेको बताउँछन् ।
यस गाउँका बासिन्दाहरु प्रायः सबै आ–आफ्नै खेती किसानीमा व्यस्त रहने र गाउँमा शिक्षित मानिसहरुको कमी भएका कारणले होला विद्यालयको अवस्था पनि दिनदिनै बिग्रँदै गएको देखिन्छ । विद्यालयको भवन पुरानो भइसके पनि मर्मत सम्भार तथा पुनःर्निर्माणका लागि सबै तहमा कुरा राख्दा पनि अहिलेसम्म आश्वासन मात्र पाएको विद्यालयका प्रधानअध्यापक शिवप्रसाद घिमिरे बताउँछन् । भवन निर्माण तथा सुरक्षित विद्यालय बनाउन पायो भने यस गाउँका बालबालिकाले पनि गुणस्तरीय शिक्षा पाउने थिए भन्छन् विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष धनबहादुर नगरकोटी ।
विद्यालयका साना साना नानीहरु र आर्थिक रुपमा विपन्न भए पनि मनले धनी त्यहाँका अभिभावकहरुले हामीलाई गरेको आत्मीय स्वागत र विदाईमा हल्लाइरहेका हातहरु मैले अझै बिर्सेको छैन । अप्ठेरो र साँघुरो बाटो, धुलोमैलो भएर पुग्नुपर्ने भए पनि साना साना बालबालिकाहरुको स्नेही स्वागत सम्झदा मलाई फेरि छिटोभन्दा छिटो सहयोग कार्यक्रम सहित त्यहाँ पुग्न पाए हुन्थ्यो भन्ने लागिरहेको छ ।
– क्याक्लिङ, दलचोकी
Feedback: kapilnp2001@yahoo.com
No comments:
Post a Comment